TRI ÂN NGƯỜI GIỮ LỬA VĂN HIẾN

Kính tri ân Tiến sĩ Đinh Công Vĩ – Nhà sử học, nhà nghiên cứu Hán Nôm, người đồng hành học thuật cùng hành trình văn hóa của Chu Gia Trác Mộc

Trong dòng chảy hàng nghìn năm của lịch sử và văn hiến Việt Nam, có những con người dành trọn đời mình cho việc nghiên cứu, gìn giữ và truyền lại những giá trị tinh thần sâu xa của dân tộc. Họ không chỉ là những học giả của tri thức, mà còn là những người lặng lẽ giữ gìn mạch nguồn văn hóa để những giá trị của quá khứ tiếp tục soi sáng hiện tại và tương lai.

Tiến sĩ Đinh Công Vĩ là một học giả đáng kính như vậy.

Ông là Tiến sĩ Sử học, nhà nghiên cứu Hán Nôm Việt Nam, đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong đời sống học thuật và văn hóa truyền thống: Chủ nhiệm Câu lạc bộ Di sản Thơ văn Truyền thống và Hán Nôm Việt Nam, Giám đốc Thi đàn Truyền thống, Chủ tịch Hội Kiều học.

Những cương vị ấy không chỉ là danh xưng học thuật, mà còn là sự ghi nhận của xã hội đối với một học giả đã nhiều năm bền bỉ nghiên cứu và cống hiến cho việc gìn giữ những giá trị tinh thần của văn hiến Việt Nam.

Trong hành trình nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Đinh Công Vĩ đặc biệt dành nhiều tâm huyết cho lĩnh vực Hán Nôm – kho tàng chữ nghĩa cổ đã ghi lại lịch sử, tư tưởng, đạo lý và đời sống văn hóa của người Việt qua hàng nghìn năm.

Những văn bản Hán Nôm không chỉ là những dòng chữ cổ xưa, mà là những lớp trầm tích của trí tuệ dân tộc, nơi lưu giữ những quan niệm về đạo lý, nhân sinh và cách con người Việt Nam nhìn nhận thế giới qua nhiều thế kỷ. Khi những văn bản ấy được nghiên cứu, được giải nghĩa và được truyền lại cho thế hệ hôm nay, lịch sử không còn là những trang sách xa xôi, mà trở thành một dòng chảy sống động của tri thức và ký ức dân tộc. 

Chính nhờ những học giả như Tiến sĩ Đinh Công Vĩ mà nhiều giá trị cổ truyền tiếp tục được soi sáng và được hiểu đúng trong bối cảnh của đời sống hiện đại.

Không chỉ là một nhà nghiên cứu uyên thâm, ông còn là người luôn tích cực kết nối các giá trị văn hóa truyền thống với đời sống đương đại. Những buổi sinh hoạt học thuật, những cuộc gặp gỡ thi đàn, cùng nhiều diễn đàn trao đổi về thơ văn cổ truyền và Hán Nôm mà ông tổ chức và tham gia đã trở thành những không gian văn hóa đặc biệt – nơi người ta tìm lại vẻ đẹp của thi ca cổ điển, của đạo học và của tinh thần văn hóa truyền thống.

Ở cương vị Chủ tịch Hội Kiều học, ông cũng dành nhiều tâm huyết cho việc nghiên cứu và lan tỏa giá trị của Truyện Kiều – kiệt tác bất hủ của Đại thi hào Nguyễn Du. Thông qua các diễn đàn học thuật, những buổi tọa đàm và các công trình nghiên cứu, ông đã góp phần làm sáng tỏ thêm chiều sâu văn hóa và triết lý nhân sinh trong tác phẩm vĩ đại này. Những đóng góp ấy đã giúp Tiến sĩ Đinh Công Vĩ trở thành một trong những học giả được nhiều tổ chức văn hóa và nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước trân trọng.

Trong hành trình tôn vinh những giá trị của thiên nhiên, lịch sử và văn hóa, Chu Gia Trác Mộc cũng là một trong những nơi có cơ duyên được Tiến sĩ Đinh Công Vĩ quan tâm, đồng hành và dành nhiều sự cố vấn học thuật quý báu.

Trong nhiều năm qua, khi Ông Chu Văn Ân – Nghệ nhân, Kỷ lục gia, Nhà sáng lập Chu Gia Trác Mộc – người khai sáng và mở ra hướng nghiên cứu về gỗ lũa Trai vàng tại Việt Nam – miệt mài tìm kiếm, nghiên cứu và tôn vinh giá trị của loại gỗ đặc biệt này, Tiến sĩ Đinh Công Vĩ luôn là một trong những học giả có nhiều trao đổi học thuật sâu sắc.

Dưới góc nhìn của một nhà sử học, ông đã nhiều lần phân tích và trao đổi về bối cảnh lịch sử, sự hình thành trong thiên nhiên cũng như niên đại của những khối gỗ lũa Trai vàng tồn tại qua hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm. Những phân tích ấy không chỉ mang ý nghĩa học thuật, mà còn góp phần giúp cho việc nghiên cứu gỗ lũa Trai vàng được nhìn nhận trong một bối cảnh rộng lớn hơn – bối cảnh của lịch sử tự nhiên, lịch sử văn hóa và lịch sử của con người.

Bởi mỗi khối gỗ lũa Trai vàng không chỉ là một vật thể của thiên nhiên, mà còn là một chứng nhân của thời gian. Nó đã trải qua những biến đổi của địa chất, của khí hậu, của môi trường tự nhiên và của lịch sử qua nhiều thế kỷ. Khi một khối gỗ lũa được phát hiện và được đưa vào đời sống văn hóa, nó không chỉ mang giá trị thẩm mỹ hay vật chất, mà còn mang theo những dấu ấn sâu xa của thời gian.

Chính từ những cuộc trao đổi học thuật giữa Tiến sĩ Đinh Công Vĩ và Nghệ nhân Chu Văn Ân, hành trình phát triển của Chu Gia Trác Mộc ngày càng có thêm chiều sâu về văn hóa và học thuật. Ở đó, tri thức của sử học gặp gỡ sự sáng tạo của người nghệ nhân. Ở đó, những câu chuyện của lịch sử được soi sáng bằng tri thức học thuật, còn những tác phẩm nghệ thuật lại giúp lịch sử trở nên sống động hơn trong đời sống hôm nay.

Trong hành trình văn hóa dài lâu, có những người trực tiếp sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật. Nhưng cũng có những học giả lặng lẽ góp phần soi sáng ý nghĩa của những giá trị ấy bằng tri thức và nghiên cứu. Tiến sĩ Đinh Công Vĩ chính là một người như vậy. Ông không chỉ là một nhà sử học, mà còn là một người thầy của văn hóa truyền thống – người luôn bền bỉ truyền lại những tri thức quý giá về lịch sử, chữ nghĩa và văn hiến cho nhiều thế hệ.

Trong dòng chảy của thời gian, những tác phẩm rồi sẽ trở thành di sản. Những công trình nghiên cứu rồi sẽ trở thành tư liệu. Nhưng điều còn lại bền vững nhất chính là tinh thần của những con người đã dành cả đời mình cho văn hóa và tri thức. Và trong hành trình ấy, những cuộc gặp gỡ giữa một nhà sử học và một người nghệ nhân đôi khi lại mở ra những suy ngẫm rất sâu về lịch sử và con người.

Bởi có những con đường của tri thức và sáng tạo, dù được nhiều người ngưỡng mộ, nhưng khi bước đi trên hành trình dài của văn hóa và di sản, người ta vẫn luôn phải đối diện với một sự cô độc rất lớn – sự cô độc của những người đi trước thời gian để giữ lại những giá trị cho mai sau.

Chu Văn Ân
Nghệ nhân – Kỷ lục gia
Nhà sáng lập Chu Gia Trác Mộc